Ο ξένος, σήμερα

Το 1940 ο Αλμπέρ Καμύ ολοκλήρωσε τον "Ξένο".

εσύ νιώθεις ξένος.

Στον ορυμαγδό της νέας εποχής, χάνεσαι, παραλογίζεσαι.

το α-νόητο της ζωής.

Η επανάληψη της καθημερινότητας σε καταβάλει, σε εξουθενώνει συναισθηματικά και σωματικά, παρ'όλα αυτά, δεν σου είναι εύκολο να την αλλάξεις. Ή κρυφά μέσα σου δεν θέλεις. Γιατί για πολλούς, το να ζεις συγκεντρώνεται στο να "κάνεις αυτό που σου επιβάλλει η συνήθεια". Κι αυτή είναι μια επιβολή που δέχεσαι υποτακτικά, σιωπηλά. Η συνήθεια, η καλά προβαρισμένη ρουτίνα, χωρίς απρόβλεπτες εισβολές, σε παραλύει κι εσύ καλωσορίζεις μοιρολατρικά την ματαιότητα.


Ο Μερσώ, ένας ταπεινός υπάλληλος, αφήνεται στη μετριότητα της ύπαρξής του και την αφήνει να κυλάει μηχανικά. Παρατηρεί κι αδιαφορεί. Αδιαφορεί για την ίδια του τη νάρκη. 

Κάποια μέρα, όμως, ορθώνεται και αντιτάσσεται σε όλα αυτά ένα μεγάλο "γιατί". Ένα "γιατί" τρανό και καθηλωτικό. Γιατί να πιω έναν ξινό καφέ και να χαθώ στη χαρτούρα του γραφείου; Γιατί να πρέπει να συναναστρέφομαι με ανθρώπους χωρίς βάθος; Γιατί να έχει γεμίσει ο τόπος σκουπίδια; Γιατί να έχει μποτιλιάρισμα; Γιατί να πέθανε; Εγώ γιατί ζω;
Εδώ, αρχίζει η συνειδητοποίηση. Μέσα από την αποκαρδιωτική αίσθηση δυσφορίας, γεννιέται η αποκάλυψη, μια αποκάλυψη προσωπική που δεν γνωρίζει όρια, μια αποκάλυψη επικίνδυνη που δεν την αντέχουν όλοι. 

Και τότε εισέρχεσαι στον κόσμο του παράλογου...

Για τον Καμύ, η πρωτόγονη εχθρικότητα του κόσμου σε κάνει να νιώθεις ξένος, και συνειδητοποιείς το "παράξενο" της φύσης. Ο κόσμος είναι παράλογος, ή μάλλον κατοικημένος από παράλογα όντα. Ο άνθρωπος στο ύστατο σημείο της συνειδητοποίησης, απαλλαγμένος από κάθε προκατάληψη, όριο, καθήκον, αφήνεται ηδονικά στην απόλαυση του παράλογου. Αφήνεται να ζήσει σε αυτό, όχι μόνο δεν το φοβάται, αλλά αντιλαμβάνεται πως αξίζει να επιδιώκει να ζήσει με αυτό. Δεν επιθυμεί να αποδώσει νόημα στις επιλογές του και τούτο, γιατί η υπέρτατη ηδονή του έρχεται από τη στιγμή που έστω και για μία φορά βίωσε το αίσθημα του παραλόγου. Κανένας ορθολογισμός, καμία κρίση. 

Απολαμβάνει ελεύθερος τον κόσμο της φθαρτής ομορφιάς, που πλέον έχει αποδεχθεί και γοητευτεί.
"Εξυμνώ τον άνθρωπο μπροστά σ' εκείνο που τον συντρίβει και η ελευθέρια μου, η επανάσταση μου και το πάθος μου συγκεντρώνονται τότε σ' αυτή την ένταση, σ' αυτήν τη σκέψη και σ' αυτή την αμέτρητη επανάληψη.", γράφει ο Καμύ. 

"Το να πεθάνεις στα τριάντα ή στα εξήντα δεν έχει και μεγάλη σημασία, αφού, φυσιολογικά, και στις δύο περιπτώσεις άλλοι άντρες και άλλες γυναίκες θα ζήσουν, κι αυτό θα γίνεται για χιλιάδες χρόνια. Εγώ ήμουνα πάντα αυτός που θα πέθαινε, είτε τώρα, είτε μετά από είκοσι χρόνια". Αναλογίζεται ο Μερσώ. Ο ίδιος ο ήρωας αντιπροσωπεύει τον άνθρωπο προτού συνειδητοποιήσει το παράλογο, αλλά είναι ήδη προετοιμασμένος για την επικείμενη αφύπνιση. 
Γνωρίζει και διαισθάνεται πως βρίσκεται στη θέση του Σίσυφου. Σε μια αέναη επανάληψη σπρώχνει τον ογκόλιθο στην πλαγιά, ξέροντας πως αυτός θα κατρακυλήσει και η διαδικασία θα επαναληφθεί ξανά και ξανά. Όμως, η πορεία και ο καθημερινός αγώνας του προς την κορυφή πλάθουν τον κόσμο του και μέσα σε αυτόν θα προσπαθήσει να ζήσει. 
"Ακόμα κι ο ίδιος ο αγώνας προς την κορυφή φτάνει για να γεμίσει μια ανθρώπινη καρδιά. Πρέπει να φανταστούμε τον Σίσυφο ευτυχισμένο".
Πρέπει να μας φανταστούμε σαν τον Σίσυφο.

Για να απαλλαγούμε από τη μηχανική μας ύπαρξη, πρέπει να ανακαλύψουμε το "παράλογο". Η στιγμή της γενναίας συνειδητοποίησης ανοίγει μπρος μας τον δρόμο της τρέλας, της ζωντάνιας, του πάθους και του πόθου. "Ναι, ο άνθρωπος είναι το ίδιο του το τέλος. Κι αυτό είναι το μοναδικό του τέλος. Αν θέλει να είναι κάτι, είναι σ' αυτήν τη ζωή."

{Alan Cornette - The stranger}

artwork1: Charles Moore - Meursault at his window

artwork2: Darrel Perkins - The outsider